Waarom aardgas opslaan?
De (ondergrondse) opslag van aardgas is een onmisbaar instrument voor het handhaven van de nodige flexibiliteit en bevoorradingszekerheid binnen het gassysteem. Aardgasopslag laat toe om verbruiksschommelingen op te vangen, of die nu seizoensgebonden zijn of verband houden met flexibiliteitsbehoeften op korte termijn tijdens verbruikspieken die op bepaalde ogenblikken van de dag kunnen voorkomen. Voorts draagt hij bij tot een verzekerde energievoorziening wanneer de gebruikelijke aardgasbevoorradingsbronnen tijdelijk ontoereikend of onbeschikbaar zijn.
Hoe wordt aardgas opgeslagen?
Tijdens de zomer wordt het lagere aardgasverbruik aangegrepen om de opslagsites te vullen (in het vakjargon spreekt men van injectie). Tijdens de winter wordt het opgeslagen gas dan weer gebruikt om het hogere verbruik te kunnen opvangen (men spreekt dan van afname).
Het aardgas wordt eerst gecomprimeerd en kan vervolgens worden opgeslagen in ondergrondse reservoirs op een diepte van verschillende honderden meters. Er worden drie soorten van ondergrondse opslagruimtes gebruikt :
- Poreus gesteente dat van nature verzadigd is met water: men spreekt in dit geval van opslag in watervoerende lagen”;
- Oude gasvelden die niet langer worden geëxploiteerd: in dit geval spreekt men van opslag in “uitgeputte velden”
- Holten die in zoutlagen zijn uitgegraven: hier spreekt men van opslag in “zoutkoepels”
In “watervoerende lagen” of “uitgeputte velden” kunnen aanzienlijke gasvolumes (globaal genomen tussen 200 en 1 500 miljoen m³) worden opgeslagen, maar de injectie- en afnamecycli zijn vrij lang. Het duurt immers 4 tot 6 maanden om ze te vullen en 3 tot 4 maanden om ze te ledigen.
In zoutkoepels kunnen weliswaar minder grote volumes (ongeveer 50 miljoen m³) worden opgeslagen, maar de injectie- en afnamecycli zijn daarentegen veel korter (15 tot 30 dagen).
Als leidinggevende speler op de aardgasmarkt exploiteert ENGIE, samen met haar dochteronderneming Storengy, 21 ondergrondse gasopslaginstallaties (in watervoerende lagen, in uitgeputte velden en in zoutkoepels).
Gasopslag stemt aanbod en vraag op elkaar af
Het eerste wezenlijke voordeel van aardgasopslag is dat hiermee vraag en aanbod beter op elkaar kunnen worden afgestemd. Het aardgasverbruik kent sterke schommelingen naargelang van het uur, de dag en het seizoen. Ondergrondse opslag zorgt het hele jaar door voor een betrouwbare en ononderbroken gastoevoer en draagt in hoge mate bij tot het opvangen van winterse verbruikspieken. Maar gasopslag speelt niet enkel een rol tijdens de winter. De beschikbaarheid van opslagcapaciteit beïnvloedt ook de prijsvorming op langere termijn, de verschillen tussen zomer- en winterprijzen en de flexibiliteit waarover marktspelers beschikken om in te spelen op marktontwikkelingen.
Omdat ze dicht bij de verbruiksplaatsen liggen, garanderen de opslaginstallaties bovendien de bevoorradingszekerheid en vermijden ze afkoppelingen of wachttijden wanneer het aardgas via pijpleidingen of gastankers moet worden aangevoerd. Ook laten ze toe om een tijdelijke onbeschikbaarheid van een bevoorradingsbron op te vangen, waardoor de niet onaanzienlijke economische en sociale gevolgen van een eventuele bevoorradingsonderbreking achterwege blijven.
De beschikbaarheid van LNG en de concurrentie tussen Europa en Azië spelen vandaag een steeds grotere rol bij het vullen van de Europese opslaginstallaties. De mate waarin Europa LNG-cargo's kan aantrekken, heeft daardoor een directe impact op de gasprijzen en de bevoorradingszekerheid.
Voorts moet worden aangestipt dat de ontwikkeling van de aardgasmarkt geleid heeft tot een ingrijpende evolutie in de behoeften van de betrokken marktspelers. Omdat gasopslaginstallaties de mogelijkheid bieden om snel in te spelen op verbruikspieken, zijn ze tot een essentieel flexibiliteitsinstrument uitgegroeid. Ze bieden alle marktspelers meer reactiviteit en arbitragemogelijkheden.
De verplichtingen inzake het vullen van opslagfaciliteiten
Sinds de energiecrisis en de oorlog in Oekraïne heeft de opslag van gas in Europa een nieuwe strategische dimensie gekregen. De Europese Unie heeft strenge regelgeving ingevoerd met bindende doelstellingen voor het vullen van opslaglocaties: deze varieerden van 80 tot 90% tussen 2022 en 2024. Dit is in juli 2025 verlengd, versoepeld en flexibeler gemaakt en loopt tot eind 2027. Het doel? Zich vrijwaren van het risico dat gepaard gaat met schommelingen of onderbrekingen in de Russische leveringen. Wat vroeger werd gezien als een eenvoudig instrument voor economische en technische optimalisatie, is uitgegroeid tot een absolute pijler van de Europese energieonafhankelijkheid.
Naast het behalen van de Europese vuldoelstellingen kijken marktpartijen vandaag ook steeds meer naar het niveau van de voorraden aan het einde van de winter. Een laag eindwinterniveau kan immers leiden tot hogere injectiebehoeften tijdens de daaropvolgende zomer en daardoor de gasprijzen ondersteunen.
Onze experts volgen de markt van nabij op in onze wekelijkse marktanalyses.
Op die manier beschikt u over alle nuttige kennis om uw energieaankoop te optimaliseren.
Wilt u ook de factoren nauwer opvolgen die de prijs van uw energie bepalen?
